Fransız tarihçi ve antropolog Emmanuel Todd: Üçüncü Dünya Savaşı başladı

20 yıl ilkin yazdığı, “İmparatorluktan Sonrasında: Amerikan Düzeninin Çöküşü” kitabında, ABD liderliğindeki internasyonal düzene yönelik eleştirel bakışını sergileyen Fransız yazar, ekonomik yaptırımlara karşı Rus direncinin Amerikan emperyal sistemini uçuruma sürüklediğini vurguluyor.

Todd’a bakılırsa, Rusya Çin’in desteğini almayı sürdürürken Avrupa ekonomisini tüketmeyi başarırsa, bu durumda ABD’nin dünyadaki parasal ve mali kontrolü çökecek. Todd, ABD’nin de tıpkı Rusya benzer biçimde artık bu savaştan çekilemeyeceğini ve taraflardan biri çökene kadar ‘bitmeyen bir cenk’ın içinde bulunduğumuzu ileri sürüyor.

Alexandre Devecchio imzasıyla Le Figaro’da gösterilen söyleşi, Sercan Genç tarafınca dış siyaset haber ve çözümleme portalı Harici.com.tr için çevrildi.

İşte, o söyleşinin tam metni:

ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI BAŞLADI

Emmanuel Todd bu savaşın Rusya ile Ukrayna arasındaki askeri karşılaşmanın ötesinde, liberal Batı Devletleri ile tutucu ve otoriter bir bakış açısına haiz olan Dünyanın geri kalan ülkelerini ideolojik ve kültürel olarak karşı karşıya getirmiş olduğu mevzusunda ısrar ediyor. Kendisine bakılırsa bu durumun soyutlanan ve yalnız kalan tarafları düşünüldüğünden oldukça daha değişik. Antropolog bugüne dek mevzu ile ilgili görüşlerini yalnızca Japonya halkı ile paylaşıyordu ve hatta bu mevzuda takımadada kışkırtıcı başlığa haiz bir tecrübe etme bile yayınladı: Üçüncü Dünya Savaşı çoktan başladı. Yazar Le Figaro için ikon karşıtı tezini detaylandırdı ve Ukrayna’nın askeri anlamda direnmeye devam etmesinin Rusya’nın ekonomik olarak ezileceği anlamını taşımadığının altını çizdi. Kendisine bakılırsa bu durum çatışmanın sonucunu belirsiz kılan çifte bir sürpriz…

“Üçüncü Dünya Savaşı çoktan başladı” niçin bu başlık?

Zira bu bir gerçek, Üçüncü Dünya Savaşı başladı. Evet, “minik” bir halde ve iki sürprizi bununla beraber getirerek başladı. Savaşın başlangıcında Rusya ordusunun oldukça güçlü olduğu ve aksine ekonomisinin zayıf olduğu fikri ile yola çıkıldı. En başta kabul edilen Ukrayna’nın askeri olarak, Rusya’nın ise ekonomik olarak ezileceğiydi. Hâlbuki bunun tersi gerçekleşti. Ukrayna topraklarının yüzde 16’sını yitirmiş olsa bile askeri olarak ezilmedi; Rusya da ekonomik anlamda ezilmedi. Sizinle konuştuğum şu an itibariyle, savaşın başlangıcından itibaren ruble dolar karşısında yüzde 8 ve avro karşısında ise yüzde 16 kıymet kazanmıştır.

Öyleyse burada bir yanılmaca olduğundan bahsedebiliriz. Fakat her ne kadar askeri anlamda yaşanmış olan sertlik önceki dünya savaşlarına bakılırsa zayıf kalsa da belirli bir bölge içinde yer edinen bir savaşın, sırtını Çin’e dayamış olan Rusya ile genel olarak Batı ülkeleri arasındaki küresel bir ekonomik karşılaşmaya dönüştüğü ve bir dünya savaşı halini almış olduğu yadsınamaz bir gerçek.

Birazcık aşırıya kaçmıyor musunuz? Batı direkt doğruya askeri anlamda bir taraf değil…

Gene de tabanca tedarik ediyoruz. Her ne kadar kendimizi göstermesek de Rusları öldürüyoruz. Fakat biz Avrupalılar muharebede bilhassa ekonomik olarak taraf oluşturuyoruz. Öte taraftan gerçek anlamda muharebede olduğumuzun farkına kıtlıklar ve enflasyon yardımıyla varıyoruz.

Putin savaşın başlangıcında toplumsal ve zamanı anlamda oldukça büyük anlam taşıyan büyük bir hataya imza attı. Harp öncesinde Ukrayna üstüne çalışan kişiler bu ülkeyi yeni doğmakta olan bir demokrasi olarak değil de gelecekte “failed state” olarak anılabilecek dağılma halinde bir cemiyet olarak görüyorlardı. Bağımsızlığını kazandığından itibaren ülkeden ayrılan Ukrayna sakinlerinin sayısının 10 milyon mu yoksa 15 milyon mu olduğu merak mevzusuydu. Bu mevzu hakkında halen de kati konuşmak mümkün değil şundan dolayı gerçeklerden korkan bir toplumun alışılmış emarelerinden biri olarak Ukrayna’da 2001 yılından bu yana nüfus sayımı yapılmadı. Benim fikrim Kremlin’in parçalanma halinde olan bu toplumun ilk şokta yıkılacağı, hatta ve hatta “Sefalar getirdin aziz Rusya” diyeceği yönündeydi. Fakat aksine parçalanma halinde olan bir toplumun cenk esnasında dış güçler tarafınca askeri ve finansal olarak desteklenmesi durumunda yeni bir denge kurabileceği ve hatta yeni bir ufuk ve ümit sahibi olabileceği gerçeği ortaya çıktı. Ruslar bu durumu öngöremezdi. Kimse öngöremezdi.

Fakat parçalanma halinde olan cemiyet gerçeğine karşın Rusların, Ukrayna halkının ulusal duygularını ve Avrupalıların Ukrayna’ya yönelik desteğini küçümsediğinden bahsedebilir miyiz? Hatta sizin de küçümsediğiniz söylenebilir mi?

Mevcud eski verilere dayanarak minik Rusya’nın aile sisteminin Büyük Rusya’nın toplumsal yapısından değişik olarak çekirdeksel bir yapıda bulunduğunu söyleyebilirim. Evet, bundan inanırım fakat Ukrayna cenk esnasında ve öncesinde dış göçe maruz kaldı. Bu göç ve hali hazırda ülkede yaşayan vatandaşların duruşu sonucu ortaya çıkan bazı toplumsal değişimler ve geniş cemiyet hareketleri sonucunda Ukrayna’da iyi mi bir dönüşüm olduğundan bahsedemem. Bu mevzuda yorum yapmanın erken bulunduğunu düşünüyorum.

Karşılaştığım çelişkilerden birisi şu; Rusya’yı anlamakta hiçbir güçlük çekmiyorum. Bu mevzuda benim batıya ilişik çevremle uyumsuzluk içerisindeyiz. Hem de insanların heyecanını da anlayabiliyorum. Soğuk bir tarihçi olarak konuşmak benim için de zor. Fakat Vercingetorix’i Alesia’ya hapseden ve sonrasında zaferini kutlamak adına Roma’ya götürmüş olan Jules Sezar’ı düşününce, kimse Romalıların fena olabileceğini yada kıymet yargılarının yetersiz olup olmadığını tartışmıyor. Bugün tüm bu coşku ile ülkemin yanında saf tutarak Rus ordusunun Ukrayna’ya girişini, bombalamaları, ölümleri, enerji altyapılarının imha edilmesini ve soğuktan ölen Ukraynalıları düşünebiliyorum. Fakat benim açımdan Putin’in ve Rusların davranışları oldukça kolay bir halde okunabilir ve size iyi mi bulunduğunu anlatacağım.

Muharebeye hazırlıksız yakalandığımı ve beklemediğimi söyleyerek başlayabilirim. Bugün itibariyle Amerikalı gerçekçi jeopolitik uzmanı John Maersheimer’in analizini paylaşıyorum. Kendisi şu tespitte bulunmuş oldu: en azından 2014 yılından beri NATO askerlerinin (Amerikalı, İngiliz ve Polonyalı) himayesi altında bulunan bir Ukrayna ordusu NATO’nun da fiili bir üyesi haline gelmişti ve Rusya NATO üyesi bir Ukrayna’ya asla tahammül etmeyeceğini açıkça belirtmişti. Öyleyse gene aynı Ruslar (Putin’in de saldırıdan bigün ilkin belirttiği benzer biçimde) kendi bakış açılarına bakılırsa tedbir almak amacı ile bir müdafa savaşı başlattılar. Mearsheimer’ın altını çizdiği başka bir mevzu ise Rusların çekmiş olduğu zorluklardan mutlu olmamamız gerektiği. Zira bu cenk onlar açısından bir varoluş meselesi haline geldiğine bakılırsa ne kadar güçlük çekerlerse bir o denli şiddetli şekilde vurmaya devam edeceklerdir. Sanırım bu çözümleme doğrulanabilir. Mearsheimer’in analizine bir eleştiri bir de ekleme yapmak isterim. Bu cenk bununla beraber Birleşik Devletler adına da bir varoluş meselesi haline geldi. Artık minimum Rusya kadar çatışmanın bir parçası haline geldiler ve geri dönüşleri yok. Bu yüzden de artık sonu gelmeyecek bir muharebede olduğumuzu söyleyebiliriz. Bu öyleki bir karşı karşıya gelme ki, sonucunda taraflardan biri çöküş yaşayacaktır.

Peki sizce hangi taraf?

Ekleme yapmak istediğimi belirtmiştim: Mearsheimer’in Ukrayna’nın fiili olarak NATO üyesi bulunduğunu söylemesi bence kafi değil. Almaya ve Fransa NATO’nun azınlık ortakları olmalarına karşın Ukrayna’da askeri anlamda ne olup bittiğinden haberdar değillerdi. Hatta Fransız ve Alman hükümetleri saflıklarından dolayı birçok eleştiri aldılar şundan dolayı bir Rus istilasına olasılık vermiyorlardı. Daha doğrusu Amerikalıların, İngilizlerin ve Polonyalıların Ukrayna’ya geniş bir cenk imkânı sunabileceklerini bilmiyorlardı. NATO’nun şu anki temel ekseni Washington-Londra-Varşova-Kiev’dir.

Şimdi de eleştirime geçeceğim: Mearsheimer iyi bir Amerikalı olarak ülkesine aşırı kıymet biçmektedir. Onun bakış açısına bakılırsa Ukrayna savaşı Ruslar için bir var olma savaşı iken Amerikalılar için ötekilerden farkı olmayan bir iktidar “oyunudur”. Vietnam, Irak ve Afganistan’ın arkasından yeni bir çöküş daha… Ne önemi olabilir ki? Amerikan jeopolitiğinin mantığı şu temele dayanmaktadır: “Iyi mi olsa iki okyanus içinde güvende olduğumuzdan dolayı başımıza bir şey gelmeyeceğinden istediğimiz her şeyi yapabiliriz”. ABD için hiçbir şey varoluşsal olması imkansız. Bu çözümleme eksikliğinin sonucunda Biden bugün kaçanların en önünde yer verilmiştir. ABD yorgundur. Rus ekonomisinin direnmesi Amerikan emperyal sistemini felakete sürüklemektedir. Asla kimse Rus ekonomisinin NATO’nun “ekonomik gücü” karşısında ayakta kalacağını öngörmemişti. Hatta bence Ruslar bile bunu tahmin etmemişlerdi.

Rusya ekonomisi yaptırımlara sınırsız olarak direnerek Çin tarafınca desteklenmeye devam ederken, Avrupa ekonomisini tüketmeyi başarabilirse, dünyadaki Amerikan parasal ve mali kontrolleri çöker ve ABD’nin devasa tecim açığını finanse etme olasılığı da ortadan kalkmış olur. İşte bu sebepten dolayı cenk, Birleşik Devletler için bir var oluş meselesi haline gelmiştir. Artık minimum Rusya kadar çatışmanın bir parçası haline geldiler ve geri dönüşleri yok. Bu yüzden de artık sonu gelmeyecek bir muharebede olduğumuzu söyleyebiliriz. Bu öyleki bir karşı karşıya gelme ki, sonucunda taraflardan biri çöküş yaşayacaktır. Çinliler, Hindistanlılar ve Suudiler bu durumdan büyük luk duymaktadırlar.

Fakat gene de Rus ordusu oldukça fena bir durumda benzer biçimde duruyor. Bazıları rejimin yıkım aşamasında bulunduğunu bile öngörmekte. Siz bu kanıda değil misiniz?

Hayır, Rusya’da en başlangıçta bir tereddüt yada bir kandırılma hissinin oluştuğunu söyleyebiliriz.  Fakat şu anda Ruslar muharebede yerlerini sağlam bir halde aldılar ve Putin kimsenin fikrinin olmadığı bir şeyden yararlanıyor. 2000’li seneler doğrusu Putin yılları Ruslar için dengeli ve düzgüsel olarak nitelendirebileceğimiz bir hayata geri dönüş yılları oldu. Bence Macron Fransızlar için bunun tam tersini doğrusu öngörülemez ve tehlikeli bir Dünyaya oluşturulan kapıyı temsil ediyor. Ve bu durum korkuyu da bununla beraber getiriyor. 90’lı seneler Rusya için daha ilkin asla benzeri görülmemiş kadar acılı bir dönem oldu. Arkasından gelen 2000’li yıllarda Ruslar düzgüsel bir hayata geri dönebildiler ve bunu yalnızca yaşam seviyesi anlamında söylemiyorum: katliam ve intihar oranlarının aşırı azaldığına ve bilhassa de benim için en kıymetli göstergelerden önde gelen çocuk ölümü oranlarının eridiğine ve hatta ABD’daki oranların bile altına indiğine tanık olduk hep birlikte.

Rusların fikir yapısına bakılırsa Putin (güçlü ve dini olarak) bu istikrarı temsil ediyor. Ve temel olarak, bayağı bir Rus vatandaşı bugün ülkesinin başkanının bir müdafa savaşı verdiğine inanıyor. En başlangıçta meydana getirilen hataların farkındalar fakat sonrasında gelen ekonomik hazırlık periyodunun sonunda güvenlerinin arttığını söyleyebiliriz. Bu itimat Ukrayna’ya karşı artmıyor, yanlış anlaşılmasın. Ukraynalıların savunması Rus halkı için anlaşılabilir (şundan dolayı onları kendileri benzer biçimde yürekli görüyorlar, bir batılıdan bu şekilde direnmesini beklemezler) fakat onların itimatı bilhassa “Batı birliğine” yada “ABD ve uyruğundaki ülkelere” karşı artmakta. Rus rejiminin esas önceliği sahada askeri bir zafer kazanmak değil, son 20 senede kazanılan toplumsal istikrarı kaybetmemek.

Bu yüzden söz mevzusu savaşı ekonomik bir halde yürütüyorlar, aslına bakarsak buna adam tasarrufu adını da verebiliriz. Rusya, hanım başına denk gelen 1,5 çocuk averajı ile mevcud demografik sorununu hemen hemen çözebilmiş değil. Bundan beş yıl sonrasında belli yaş gruplarında boşluklar oluşmaya başlamış olacak. Bence bu savaşı 5 yıl içinde kazanmalı yada kaybetmeliler. Bir dünya savaşı için düzgüsel bir süre.

Bu yüzden kısmi bir cenk ekonomisi yaratarak söz mevzusu savaşı ekonomik bir halde yürütüyorlar ve bununla beraber erkeklerini de korumak arzusundalar.  Kharkiv ve Kiev’in arkasından Kherson bölgesinden de geri çekilme operasyonu bu görüş açısı ile daha çok anlam kazanıyor. Hepimiz Ukrayna’nın geri almış olduğu birkaç kilometre karenin hesabını yaparken Ruslar bu sırada Avrupa ekonomisinin çöküşünü bekliyorlar. Ruslar açısından ana cephe biziz. Doğal olarak ki yanılabilirim fakat ben Rusların davranışlarının akla dayandığı ve sert olduğu, bu yüzden de öngörülebilir olduğu terimi ile yaşıyorum. Bilinmeyenleri başka yerde aramak gerekir.

Rusların bu çatışmayı bir “müdafa savaşı” olarak algıladıklarını belirttiniz fakat kimse Rusya’yı işgal etme girişiminde bulunmadı. Ve bugün itibariyle savaşın bir sonucu olarak NATO, doğuda kendisine katılmak isteyen Baltık ülkeleri içinde asla olmadığı kadar popüler hale geldi.

Sorunuzu cevaplamak adına size coğrafi – ruhsal bir emek verme öneriyorum. Geriye doğru zum yaparak uzaklaşacağınız bir emek verme. Eğer Ukrayna haritasına bakarsanız, Rus birliklerinin Şimal, Doğu ve Güneyden giriş yaptıklarını fark edersiniz… Bu şekilde bakıldığında durum kesinlikle bir Rus istilası olarak görülecektir. Fakat geriye doğru zum yaparak uzaklaştıkça değişik bir dünya ortaya çıkacaktır. Diyelim ki Washington’u görene kadar uzaklaşalım. Buradan NATO’nun top ve füzelerinin oldukça uzaklardan cenk sahasına yöneldiğini fark edersiniz ve bu durum savaştan oldukça daha ilkin başlamıştı. Bahmut Washington’a 8400 kilometre mesafede olabilir fakat Rus sınırına 130 kilometredir. Yalnızca rahat bir harita okuması sonucunda “Evet, bu Ruslar açısından bir müdafa savaşıdır” hipotezi anlaşılabilir. 

Size bakılırsa Rusya’nın muharebeye girmesi ABD Birleşik Devletleri’nin göreceli çöküşü ile açıklanabilir mi?

2002 senesinde yayınladığım İmparatorluktan sonrasında isminde kitabımda Birleşik Devletlerin uzun sürecek olan çöküşü ve Rusların güçlü günlerine geri dönüşünü ele almıştım. 2002 yılından beri ABD başarısızlık üzerine başarısızlık yaşayarak geri çekilmeye devam ediyor. ABD Birleşik Devletleri Irak’ı işgal etti fakat sonrasında ülkeyi İran’a teslim ederek onları Orta Doğunun en mühim aktörü haline getirdi. Afganistan’dan kaçtılar. Ukrayna’nın Avrupa ve Birleşik Devletlerin uydusu haline getirilmesi de batının beklediği canlılığı sağlamadı. Aksine 1990’lı yıllarda ortaya atılan ve sonrasında Polonya ve Baltık ülkelerindeki Rus karşıtı bir karaktere bürünen hareketin tükenmesine yol açtı. Hal bu şekilde olunca, Amerikalıların içinde bulundukları geri çekilme bağlamında Ruslar nihayet kafi teknik kapasiteye haiz olduklarına inanarak Ukrayna’yı mısra getirmeye karar verdiler.

Eğer Brzezinski okursanız (Büyük Satranç tahtası), Amerikan imparatorluğunun İkinci Dünya savaşı sonunda bugün halen en büyük koruyucuları olan Almanya ve Japonya’nın fethedilmesi ile kurulduğunu görürsünüz. Amerikan sistemi geriye çekildikçe bu koruyucu ülkelerin seçkin sınıfı üstüne gittikçe fazla yük biniyor (buraya tüm Avrupa ülkelerini dâhil ediyorum). Bu durumda ulusal özerkliklerini yitirecek olan (yada çoktan yitirmiş olan) ilk toplumlar İngiliz ve Avustralyalılar olacaklardır.

İnternet, İngiliz dünyasının içinde Birleşik Devletler ile öyleki yoğun bir insani etkileşim ortamı yarattı ki tüm üniversitelerin seçkin tabakası, medya önündeki kişilikler ve sanatçılar bu ortamın birer eki haline geldiler. Avrupa kıtası üstünde ulusal dillerimiz yardımıyla her ne kadar birazcık korunaklı olsak da özerkliğimizi oldukça süratli bir halde kaybettiğimiz bir gerçek. Irak savaşını ve Chirac, Schröder ve Putin’in cenk karşıtı düzenledikleri ortak basın toplantısını hatırlayalım…

Birçok araştırmacı Rusya’nın İspanya ile aynı gayrisafi ulusal hasılaya (GSMH) haiz bulunduğunun altını çiziyor. Rusya’nın ekonomik enerjisini ve direnme kapasitesini gereğinden fazla büyütmüyor musunuz? 

Harp vakaları tüm keskinliği ile açığa vurduğundan bir politika ekonomisi sınavına dönüştü. Rusya ve Beyaz Rusya’nın GSMH’si Batı ülkelerinin kinin yüzde 3,3’üne denk geliyor ki (Birleşik Devletler, İngiliz dünyası, Avrupa, Japonya ve Cenup Kore) bu oldukça minik bir oran.  Bu GSMH’nin iyi mi olur da halen dayanmaya ve roket üretmeye devam ettiğini sorgulayabiliriz. Sebep şu ki GSMH kurgusal bir üretim ölçümü. Amerikan GSMH’sinden fazladan faturalandırmış sıhhat harcamalarını, avukatlar tarafınca “üretilmiş olan zenginliği”, dünyanın en dolu hapishanelerini ve senelik averaj 120.000 dolar maaş alan, sayıları 15 ila 20.000 içinde değişen ekonomistleri “üreten” yanlış tanımlı finansal hizmet sektörünü çıkarırsanız, bu GSMH’nin büyük bir çoğunluğunun hava gazı bulunduğunu fark edersiniz. Harp bizleri gerçek iktisat ile yüzleştirir ve bir ulusun gerçek zenginliğini, üretim kapasitesini ve naturel olarak da cenk kapasitesini anlamamızı sağlar.

Rus ekonomisini materyal değişkenlerden bahsederek değerlendirebiliriz. 2014 senesinde Rusya’ya karşı ilk mühim büyük yaptırımları uygulamaya başladık fakat bunun üstüne Ruslar buğday üretimlerini arttırarak 2020 senesinde 40 milyon tondan 90 milyon tona çıkardılar. Öteki taraftan neoliberalizmin bir sonucu olarak ABD’nın buğday üretimi 1980 ve 2020 yılları aralığında düşüş göstererek 80’den 40 milyon tona geriledi. Gene aynı şekilde Rusya en büyük nükleer santral ihracatçısı durumuna geldi. 2007 senesinde Amerikalılar stratejik rakiplerinin oldukça fena olan nükleer durumundan bahsederek Birleşik Devletlerin Rusya’ya kesinlikle altından kalkamayacağı bir saldırıda bulunabileceği hayalinden bahsediyorlardı. Bugün ise Ruslar hipersonik füzeleri yardımıyla nükleer olarak da üstünlüğü elde etmiş durumdalar.

Böylelikle Rusya’nın gerçek bir uyum kapasitesi olduğu ortaya çıkıyor. Bildiğiniz gibi, merkezi ekonomilerle dalga geçmek istediğimizde onların ne kadar katı olduklarını vurguluyoruz ve kapitalizmi savunurken ve yüceltirken esnekliği ile övünüyoruz. Doğru aslına bakarsak. Bir ekonominin esnek olabilmesi için bir pazara ve parasal ve maddi bir işleyişe gereksinim var. Fakat bundan daha da ilkin elinden bir iş gelen etkin bir topluma gereksinim var. Şu an itibariyle Birleşik Devletler Rusya’nın iki katından daha da fazla bir nüfusa haiz (tahsil yaşlarında ise bu oran 2,2). Bu yaşlardaki yüksek eğitime dâhil genç grubunu ele aldığımızda Birleşik Devletlerde mühendislik okuyanların oranı yüzde 7 iken Rusya’da bu oran yüzde 25. Bu anlama gelir ki Rusya bahsi geçen grupta 2,2 katı azca bir nüfusa haiz olmasına karşın yüzde 30 daha çok mühendis yetiştirebiliyor. Birleşik Devletler ise bu boşluğu büyük çoğunluğu Hindistanlı ve Çinlilerden oluşan yabancı öğrenciler ile kapatmaya çalışıyor. Fakat bu da kati ve sürekli bir kaynak değil. İşte bu Amerikan ekonomisinin temel ikilemi: Çin ile sadece Çin’den nitelikli işgücü ithal ederek başa çıkabiliyorlar.

Ben bu aşamada denge noktası terimini öneriyorum. Rus ekonomisi pazarın işleyiş kurallarını kabul etti (hatta bu kuralların korunması Putin’in bir takıntısı). Fakat gene de bunda Devletin oldukça büyük bir görevi var ve bunu yaparken bununla beraber esneklikle yetiştirdiği mühendislerin askeri ve endüstri anlamda lüzumlu uyumu sağlamalarını başarabiliyor. 

Size bakılırsa bu cenk yalnızca askeri ve ekonomik bir cenk değil fakat bununla beraber kültürel ve ideolojik bir cenk…

Burada bilhassa bir antropolog olarak kendimi ifade ediyorum. Rusya’nın geçmişinde daha yoğun ve toplumsal aileyle ilgili yapılar oldu ve bu döneme ilişik değerlerden bazıları bugün halen yaşamaya devam ediyor. Burada bizim hayal edemediğimiz ve aile-ulus bilinçaltı tarafınca beslenen bir Rus yurtseverlik hissi var. Batılı gazeteler ağlatısal anlamda o denli komikler ki durmadan şunu söylüyorlar: “Rusya yalnız kaldı, Rusya yalnız kaldı”. Fakat Birleşmiş Milletler oylarına baktığımızda dünyanın %75’inin Batı’yı takip etmediğini görüyoruz ki geriye oldukça minik bir oran kalıyor. Bir antropolog olarak dünya haritasını bir taraftan The Economist (doğrusu İngiliz dünyası ve Avrupa) tarafınca yayınlanın en iyi demokrasi seviyesine haiz ülkeler sıralamasına ve öteki taraftan Rusya, Arap dünyası, Çin ve Afrika arasındaki en otoriter ülkeler sıralamasına bakılırsa açıklayabilirsiniz. Fakat bu oldukça bayağı bir izahat olacaktır bir antropolog için. “Batı” ve çevresinde ikili ebeveyn sistemine haiz çekirdek aile yapısı olan doğrusu çocuğun toplumsal statüsünün tanımında dişi ve adamın ebeveyn olarak eşit olduğu ülkeler bulursunuz. Öteki yanda ise Afrika-Avrupa-Asya’da büyük bir kitle olarak topluluk halinde ve babasoylu aile sistemleri vardır. Medyamızın siyasal değerler çatışması olarak tanımladığı bu savaşın, daha derin bir düzeyde antropolojik değerler çatışması bulunduğunu fark ediyoruz aslına bakarsak. İşte bu karşılaştırmayı tehlikeli kılan da bu bilinçsizlik ve derinliktir.

Yoruma kapalı.

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More

Privacy & Cookies Policy